Dag 2

CPC Academy

Van medisch inzicht
naar therapeutische praktijk

Eduard Ariëns

Arts

Lieve Bruyninx

Supervisor

Jolie Vullinghs

Programma

Introductie dag 2

Lieve

Gisteren: jij als psycholoog.
Vandaag: jouw cliënt.

Vanuit drie perspectieven: medisch, psychisch en mindset. En hoe je als zelfstandig psycholoog met de methode werkt.

Terug naar dag 1

Wat is de definitie van gedrag?

(Hayes et al., 1999, 2012)

Terug in het programma: signaalzinnen

Opbouw van dag 2

Deel 1 · Eduard

Medisch · 90 min

Het medisch kader: pijn zonder schade, insluitcriteria, voorbij de diagnose

Deel 2 · Lieve

Psychisch · 80 min

Therapeutisch werken met chronische pijn, in vier onderdelen

Deel 3a · Jolie

Mindset · 80 min

Integreren van de methode in jouw praktijk

Deel 3b · Jolie

Zelfstandig BP in de praktijk · 45 min

Zelfstandig werken onder een regiebehandelaar: kaders en rollen

1

Deel 1 · Medisch perspectief · Eduard

Het medische kader van chronische pijn

Wat doet het lichaam, en wat vindt de arts wel en niet?

Wie is Eduard?

Arts

"Ik kijk als arts. Ik laat zien wat het lichaam doet, en wat binnen en buiten de medische discipline valt."

Anesthesiologie en spoedgeneeskunde, en als tropenarts jarenlange ervaring met mensen met chronische klachten en pijn.

Het biopsychosociaal model

Chronische pijn ontstaat en houdt zich in stand op het snijvlak van drie domeinen, nooit door één ervan alleen.

(Engel, 1977)

Deel 1 · Het lichaam als beschermingssysteem

Wat merkte je als eerste?

Doel: ervaren wat er als eerste opvalt: je lijf, een gevoel of een gedachte

Gebouwd om te beschermen

Het lichaam reageert op gevaar. En meteen geven we er betekenis aan.

Op korte termijn: precies wat je nodig hebt.

(Butler & Finn, 2009; McEwen, 1998)

In het programma: maandag · ik voel

Als de beschermstand blijft aanstaan

Als de beschermingsreactie lang aan blijft staan, kan het lichaam klachten geven zonder dat er schade is.

Vlak na de lichamelijke reactie volgt een psychologische: doorgaan of stilvallen. Die betekenis bepaalt mee of klachten blijven of verdwijnen.

(Hasenbring & Verbunt, 2010; McEwen, 1998; Vlaeyen & Linton, 2000)

Hoe pijn gevangen raakt

Wie het lichaam gaat bewaken, houdt het alarm aan.

Het zenuwstelsel kan gevoeliger worden. En ook weer minder gevoelig.

(Darlow et al., 2013; Grant et al., 2011; Meulders et al., 2015; Serbic & Pincus, 2014b; Woolf, 2011)

In het programma: maandag · ik voel

Deel 1 · Pijn: waarvoor hij dient

Wanneer kwam de pijn?

Doel: ervaren dat pijn en schade niet altijd tegelijk komen

Waarvoor hebben we pijn?

Pijn is geen vijand. Pijn is het alarm dat ons beschermt.

(Cox et al., 2006; Moseley, 2007; Raja et al., 2020)

Alarm uit

Zonder alarm raakt het lichaam steeds opnieuw beschadigd.

(Boulton, 2012; Brand & Yancey, 1993; Cox et al., 2006)

Alle pijn is echt. Maar niet alle pijn is hetzelfde.

In de ervaring is pijn pijn. Wat erachter zit, verschilt.

(Fitzcharles et al., 2021; Kosek et al., 2016; Nicholas et al., 2019; Raja et al., 2020; Treede et al., 2019)

Hetzelfde trauma, waar blijft de pijn?

Wat de situatie betekent, bepaalt mee wanneer de pijn komt.

(Beecher, 1946; Butler & Finn, 2009; Leeuw et al., 2008)

Deel 1 · Voorbij de medische diagnose

Wat deed een diagnose met je?

Doel: voelen wat een diagnose, of het ontbreken ervan, met iemand doet

Wat de medische route vaak niet biedt

Precies daar begint jullie werk.

(Breivik et al., 2006; Farmer et al., 2021; Webster et al., 2013; Yarns et al., 2024)

Van SOLK naar ALK

Van een biomedische focus naar een biopsychosociaal model.

"We vinden niets" is niet hetzelfde als "er is niets".

(Nicholas et al., 2019; Treede et al., 2019)

Eerst medisch uitsluiten

Wat medisch behandeld moet en kan worden, gaat voor.

Insluitcriteria: klachten zonder schade herkennen

Deze kenmerken zijn een aanwijzing: geen diagnose, geen bewijs.

(Ashar et al., 2022, 2025)

Wat dit betekent

Geen schade gevonden: het lichaam is niet kapot.

Herstel is geen garantie, wel een reële optie. Soms blijven er sensaties, zonder dat ze het leven nog bepalen.

(Ashar et al., 2022, 2025; Breugelmans et al., 2025; Hughes et al., 2017; Papageorgiou et al., 2002; Williams et al., 2020)

“

De medische wereld is niet voorbereid op wat er moet komen ná "we vinden niets".

De vraag die jullie het vaakst gaan horen

"Is mijn pijn wel echt?"

Twee zinnen. Daarna terug naar wat de cliënt ervaart.

In het programma: casuskaart 'mijn rug'

(Jarvik et al., 2020; Raja et al., 2020; Zadro et al., 2021)

Wat het lichaam doet, heb ik laten zien. Hoe je daarmee werkt, is jullie vak.

Medische vragen gaan naar de arts of de regiebehandelaar.

Verder met deel 2 · Lieve

Koffiepauze

11:40 – 11:55

Daarna: deel 2 met Lieve

2

Deel 2 · Psychisch perspectief · Lieve

Therapeutisch werken met chronische klachten

Wat doet dit met de cliënt, met jou en met de relatie?

Wat is moeilijk aan dit werk?

Doel: stilstaan bij wat er moeilijk is aan dit werk

(Edwards et al., 2010)

Wat cliënten meenemen uit het traject

Ze komen vaak binnen na jaren zoeken. De wanhoop is gegroeid, niet gekrompen.

Wat cliënten vaak zeggen: "Prikken, pillen, praten. Ik heb alles al gehad."

(Hickling et al., 2024; Nicola et al., 2021; Serbic & Pincus, 2014a; Serbic et al., 2016; Tang & Crane, 2006; Tang et al., 2007, 2010)

In het programma: de beginvragen

De therapeutische relatie

Doel: ervaren dat de cliënt een ander perspectief heeft dan gedacht

(Edmond & Keefe, 2015; Ferreira et al., 2013; Flückiger et al., 2018; Vangronsveld & Linton, 2012)

In het programma: de beginvragen

Schone pijn / vuile pijn

Doel: cliënten laten ervaren dat er meer meespeelt dan alleen hun lichaam

(Nicholas et al., 2019; Treede et al., 2019)

In het programma: dinsdag · ik denk

De metafoor van de snelweg

Verdieping

Doel: cliënten laten ervaren dat al hun eerdere pogingen zinvol waren, maar niet gewerkt hebben

In het programma: dertien thema's

(Hayes et al., 1999; McCracken & Eccleston, 2005; McCracken et al., 2007)

Lunch

13:15 – 13:45

Daarna: deel 3a met Jolie

3a

Deel 3a · Mindset perspectief · Jolie

Integreren van de methode

De doorvertaling naar jouw praktijk, met het 365-dagenprogramma

We beginnen met een opdracht

Maandag: ik voel

Doel: sensaties en emoties herkennen

Wie is Jolie?

Psycholoog & programmacoördinator

"Persoonlijk stukje"

[Wie ben ik · waarom dit programma · wat ik zelf merkte toen ik de opdrachten deed]

Drie perspectieven, één methode

De cliënt beweegt van afhankelijkheid naar autonomie. Jij ook: van basispsycholoog naar zelfstandige medebehandelaar.

(Ng et al., 2012; Ryan & Deci, 2000)

Waarom ik ben

Ik ben meer dan mijn pijn

Hoe meer "ik" en "mijn pijn" samenvallen, hoe meer lijden, los van de pijn zelf.

(Hayes et al., 1999; Morley et al., 2005; Pincus & Morley, 2001; Sutherland & Morley, 2008; Yu et al., 2017)

In het programma: woensdag · ik ben

De route in twee delen

Deel 3a · 1 van 3

Opbouw

Het programma van binnenuit

Het weekritme

Iedere dag één opdracht van maximaal 20 minuten.

Soorten opdrachten: ademhaling · visualisatie · schrijven · lichaamsgericht

Waarom elke dag 20 minuten?

Verandering is mogelijk. Geen garantie, wel een reële optie.

(Lally et al., 2010)

Optioneel · in duo's

De rubberen hand

Doel: ervaren dat wat je voelt meer is dan wat het lichaam doorgeeft

(Botvinick & Cohen, 1998; Chan et al., 2007; Ramachandran & Rogers-Ramachandran, 1996)

Vier bewegingen

Het doel van het hele jaar.

Vier kwartalen

Een achtergrondprincipe, geen tijdpad voor de cliënt.

Kwartaal 1 is alleen opmerken, nog niet veranderen.

(Hilton et al., 2017; Veehof et al., 2011)

Dertien thema's

Elk kwartaal terug, met een andere insteek.

In het boekje staan de kwartalen onder elkaar, zodat groei per thema zichtbaar wordt.

(McCracken & Vowles, 2008; Vowles & McCracken, 2008; Vowles et al., 2011)

Het weekritme, gelezen met dag 1 en 2

(Hayes et al., 1999; Hughes et al., 2017; Ye et al., 2024)

(Grossman, 2023; Porges, 2011)

Waarom deze opbouw: wat het onderzoek laat zien

Zelf ervaren

Doe één opdracht helemaal

Doel: zelf weten hoe het voelt om er geen zin in te hebben

(Kazantzis et al., 2016)

Middagpauze

ca. 14:25 – 14:35

Daarna: jullie eigen signaalzinnen

Plenair · jullie eigen signaalzinnen

Een psycholoog die eigen weerstand herkent, gaat er bij een cliënt niet tegenin.

(Bennett-Levy, 2019; Bennett-Levy et al., 2001)

Deel 3a · 2 van 3

Inzet

De sessie: behandelen, zelf oefenen, behandelen

Twee routes, één methode

Zoals een mindsetcursus naast een psychologisch traject. Alleen nu geïntegreerd.

(Aaron et al., 2019; Ebert et al., 2016; Gandy et al., 2022; Grant et al., 2011; Trompetter et al., 2015)

In het programma: het weekritme

De sessie: 30 · 30 · 30

Eerst ervaren, dan begrijpen: de oefening of integratie gebeurt tussen de twee sessies in.

(Bennett-Levy, 2019; Bennett-Levy et al., 2001; Bryant et al., 1999; Gandy et al., 2022; Kazantzis et al., 2016)

Wat doe je in elk blok?

(Bryant et al., 1999; Kazantzis et al., 2016; Lieberman et al., 2007; Ryan & Deci, 2000)

Werkboek

Drie beginvragen

In plaats van "hoe gaat het?"

(Bryant et al., 1999; Flückiger et al., 2018)

Signaalzinnen

Een signaalzin is gedrag. Vraag niet waar het vandaan komt, maar wat het de cliënt nu oplevert.

(Hayes et al., 1999)

Signaalzinnen herkennen (1/3)

Lees de zin als gedrag, functionele analyse (Hayes et al., 1999)

Signaalzinnen herkennen (2/3)

Lees de zin als gedrag, functionele analyse (Hayes et al., 1999)

Signaalzinnen herkennen (3/3)

Lees de zin als gedrag, functionele analyse (Hayes et al., 1999)

Werkboek signaalzinnen · 1/8

Perfectionisme

Functie · Zekerheid en goedkeuring; de angst om tekort te schieten even stil

Dag 1: regels uit je leergeschiedenis

Werkboek

Werkboek signaalzinnen · 2/8

Weerstand

Functie · Afstand houden van iets wat spannend of pijnlijk kan worden

Dag 1: vermijding heeft een functie

Werkboek

Werkboek signaalzinnen · 3/8

Vermijding

Functie · Even geen contact met wat moeilijk is; het werkt op korte termijn

Dag 1: vermijding werkt tegelijk wel en niet

Werkboek

Werkboek signaalzinnen · 4/8

Controle

Functie · Grip houden, niet overgeleverd zijn aan wat er gebeurt

Dag 1: controle als probleem (creatieve hopeloosheid)

Werkboek

Werkboek signaalzinnen · 5/8

Afhankelijkheid

Functie · De veiligheid en het oordeel bij de ander leggen

Beweging: van afhankelijkheid naar autonomie

Werkboek

Werkboek signaalzinnen · 6/8

Klacht als identiteit

Functie · Erkenning en een verhaal dat klopt; het beschermt tegen 'het zit tussen je oren'

Dag 1: zelf-als-context · Eduard: ALK

Werkboek

Werkboek signaalzinnen · 7/8

Doorzetten

Functie · Niet stilstaan bij wat er voelbaar wordt; sterk blijven

Eduard: de beschermstand die aan blijft staan

Werkboek

Werkboek signaalzinnen · 8/8

Overspoeld raken

Functie · Bescherming als iets te dichtbij komt. Eerst veiligheid: afschalen, niet doorduwen.

3b: afschalen en overleg met de regiebehandelaar

Werkboek

Twee oefeningen uit de praktijk

Doel: zelf ervaren hoe ik voel, ik denk en ik ben samenhangen

Werkboek

(Frijda, 1986; Lumley et al., 2017; Yarns et al., 2024)

Deel 3a · 3 van 3

Voor jou

Wat het programma jou oplevert, en zelf oefenen

Drie verschuivingen voor jou

Dit is precies wat de medische route vaak niet biedt: aandacht voor wat klachten in stand houdt, en ruimte voor emotie.

(Ryan & Deci, 2000)

Oefenen in drietallen

Doel: openen met een beginvraag en doorvragen op een signaalzin

Casuskaarten (1/2)

Casuskaarten (2/2)

Laatste kaart nieuw · sluit aan op deel 1: "Je pijn is echt" in twee zinnen, daarna terug naar de ervaring

Casuskaarten (3/3)

3b

Deel 3b · Jolie

Juridisch en verantwoordelijkheden

Zelfstandig werken onder een regiebehandelaar: waarom het mag, en binnen welke kaders

Drie partijen, elk een eigen rol

Twee overeenkomsten: de Opdrachtsovereenkomst (OO) en de Periodieke Kwaliteitsovereenkomst (KO). Bij strijdigheid gaat de KO voor.

Regie is geen gezag

De regie op het zorgproces volgt uit de wet, niet uit een gezagsverhouding.

Een aanwijzing alleen als kwaliteit of veiligheid dat vereist: schriftelijk, gemotiveerd, per cliënt.

De medebehandelaar volgens de GGZ-norm

Zelfstandig werken onder regie is in de GGZ de norm, geen uitzondering.

Wie doet wat?

Zelfstandig volgens de Wet DBA

Drie kenmerken die de overeenkomsten borgen.

Het papier is niet genoeg: de Belastingdienst kijkt naar hoe je feitelijk werkt.

Werkinstructie of kwaliteitseis?

Doel: zelf het verschil leren zien tussen sturen op bedrijfsvoering en eisen uit wet en beroep

Waarom het programma hierin helpend is

Een gedeelde professionele standaard, geen werkinstructie.

Jouw rol in vijf punten

Veiligheid

Bij de start: zoek de crisisdienst in de regio van de cliënt op, noteer die in het dossier en wijs de cliënt erop.

(Britton et al., 2021; Farias et al., 2020; Goldberg et al., 2022)

Wat neem je mee?

Vragen?

Bijlage · onderbouwing deel 1 (1/2)

Het lichaam en de functie van pijn

Bijlage · onderbouwing deel 1 (2/2)

Chronische pijn en de diagnose

Bijlage · onderbouwing deel 2 en 3a

Therapie en programma

Bijlage · effectonderzoek

Wat werkt, en hoe sterk

Bijlage · aanvullend onderzoek en actualiteit

Context, taal en vorm

Bijlage · herstel, identiteit en het traject

Wat het onderzoek erbij laat zien

Literatuur · APA 7 · 1 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Aaron, R. V., Fisher, E. A., de la Vega, R., Lumley, M. A., & Palermo, T. M. (2019). Alexithymia in individuals with chronic pain and its relation to pain intensity, physical interference, depression, and anxiety: A systematic review and meta-analysis. Pain, 160(5), 994–1006. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000001487

Ashar, Y. K., Gordon, A., Schubiner, H., Uipi, C., Knight, K., Anderson, Z., Carlisle, J., Polisky, L., Geuter, S., Flood, T. F., Kragel, P. A., Dimidjian, S., Lumley, M. A., & Wager, T. D. (2022). Effect of pain reprocessing therapy vs placebo and usual care for patients with chronic back pain: A randomized clinical trial. JAMA Psychiatry, 79(1), 13–23. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2021.2669

Ashar, Y. K., Low, E. L., Knight, K., Schubiner, H., Gordon, A., LeRoux, A., Lumley, M. A., & Wager, T. D. (2025). Pain reprocessing therapy vs placebo and usual care for patients with chronic back pain: 5-year follow-up of a randomized clinical trial. JAMA Psychiatry, 82(10), 1049–1051. https://doi.org/10.1001/jamapsychiatry.2025.1844

Bagg, M. K., Wand, B. M., Cashin, A. G., Lee, H., Hübscher, M., Stanton, T. R., O'Connell, N. E., O'Hagan, E. T., Rizzo, R. R. N., Wewege, M. A., Rabey, M., Goodall, S., Saing, S., Lo, S. N., Luomajoki, H., Herbert, R. D., Maher, C. G., Moseley, G. L., & McAuley, J. H. (2022). Effect of graded sensorimotor retraining on pain intensity in patients with chronic low back pain: A randomized clinical trial. JAMA, 328(5), 430–439. https://doi.org/10.1001/jama.2022.9930

Baliki, M. N., Petre, B., Torbey, S., Herrmann, K. M., Huang, L., Schnitzer, T. J., Fields, H. L., & Apkarian, A. V. (2012). Corticostriatal functional connectivity predicts transition to chronic back pain. Nature Neuroscience, 15(8), 1117–1119. https://doi.org/10.1038/nn.3153

Bedson, J., & Croft, P. R. (2008). The discordance between clinical and radiographic knee osteoarthritis: A systematic search and summary of the literature. BMC Musculoskeletal Disorders, 9, Article 116. https://doi.org/10.1186/1471-2474-9-116

Beecher, H. K. (1946). Pain in men wounded in battle. Annals of Surgery, 123(1), 96–105. https://doi.org/10.1097/00000658-194601000-00008

Bennett-Levy, J. (2019). Why therapists should walk the talk: The theoretical and empirical case for personal practice in therapist training and professional development. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 62, 133–145. https://doi.org/10.1016/j.jbtep.2018.08.004

Bennett-Levy, J., Turner, F., Beaty, T., Smith, M., Paterson, B., & Farmer, S. (2001). The value of self-practice of cognitive therapy techniques and self-reflection in the training of cognitive therapists. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 29(2), 203–220. https://doi.org/10.1017/S1352465801002077

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 2 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Bingel, U., Wanigasekera, V., Wiech, K., Ni Mhuircheartaigh, R., Lee, M. C., Ploner, M., & Tracey, I. (2011). The effect of treatment expectation on drug efficacy: Imaging the analgesic benefit of the opioid remifentanil. Science Translational Medicine, 3(70), Article 70ra14. https://doi.org/10.1126/scitranslmed.3001244

Botvinick, M., & Cohen, J. (1998). Rubber hands ‘feel’ touch that eyes see. Nature, 391(6669), 756. https://doi.org/10.1038/35784

Boulton, A. J. M. (2012). Diabetic foot—What can we learn from leprosy? Legacy of Dr Paul W. Brand. Diabetes/Metabolism Research and Reviews, 28(Suppl. 1), 3–7. https://doi.org/10.1002/dmrr.2230

Boysen, G. A., & VanBergen, A. (2013). A review of published research on adult dissociative identity disorder: 2000–2010. The Journal of Nervous and Mental Disease, 201(1), 5–11. https://doi.org/10.1097/NMD.0b013e31827aaf81

Boysen, G. A., & VanBergen, A. (2014). Simulation of multiple personalities: A review of research comparing diagnosed and simulated dissociative identity disorder. Clinical Psychology Review, 34(1), 14–28. https://doi.org/10.1016/j.cpr.2013.10.008

Braun, B. G. (1983). Psychophysiologic phenomena in multiple personality and hypnosis. American Journal of Clinical Hypnosis, 26(2), 124–137. https://doi.org/10.1080/00029157.1983.10404152

Breivik, H., Collett, B., Ventafridda, V., Cohen, R., & Gallacher, D. (2006). Survey of chronic pain in Europe: Prevalence, impact on daily life, and treatment. European Journal of Pain, 10(4), 287–333. https://doi.org/10.1016/j.ejpain.2005.06.009

Breugelmans, L., Smeets, R. J. E. M., Köke, A. J. A., Winkens, B., Oosterwijk, R. F. A., & Beckers, L. W. M. E. (2025). Outpatient interdisciplinary multimodal pain treatment programme for patients with chronic musculoskeletal pain: A longitudinal cohort study. Disability and Rehabilitation, 47(5), 1114–1125. https://doi.org/10.1080/09638288.2024.2364822

Brinjikji, W., Luetmer, P. H., Comstock, B., Bresnahan, B. W., Chen, L. E., Deyo, R. A., Halabi, S., Turner, J. A., Avins, A. L., James, K., Wald, J. T., Kallmes, D. F., & Jarvik, J. G. (2015). Systematic literature review of imaging features of spinal degeneration in asymptomatic populations. American Journal of Neuroradiology, 36(4), 811–816. https://doi.org/10.3174/ajnr.A4173

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 3 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Britton, W. B., Lindahl, J. R., Cooper, D. J., Canby, N. K., & Palitsky, R. (2021). Defining and measuring meditation-related adverse effects in mindfulness-based programs. Clinical Psychological Science, 9(6), 1185–1204. https://doi.org/10.1177/2167702621996340

Bryant, M. J., Simons, A. D., & Thase, M. E. (1999). Therapist skill and patient variables in homework compliance: Controlling an uncontrolled variable in cognitive therapy outcome research. Cognitive Therapy and Research, 23(4), 381–399. https://doi.org/10.1023/A:1018703901116

Büchel, C., Geuter, S., Sprenger, C., & Eippert, F. (2014). Placebo analgesia: A predictive coding perspective. Neuron, 81(6), 1223–1239. https://doi.org/10.1016/j.neuron.2014.02.042

Büchi, S., Sensky, T., Sharpe, L., & Timberlake, N. (1998). Graphic representation of illness: A novel method of measuring patients' perceptions of the impact of illness. Psychotherapy and Psychosomatics, 67(4–5), 222–225. https://doi.org/10.1159/000012284

Buchman, D. Z., Ho, A., & Goldberg, D. S. (2017). Investigating trust, expertise, and epistemic injustice in chronic pain. Journal of Bioethical Inquiry, 14(1), 31–42. https://doi.org/10.1007/s11673-016-9761-x

Buhrman, M., Gordh, T., & Andersson, G. (2016). Internet interventions for chronic pain including headache: A systematic review. Internet Interventions, 4, 17–34. https://doi.org/10.1016/j.invent.2015.12.001

Bussières, A., Hancock, M. J., Elklit, A., Ferreira, M. L., Ferreira, P. H., Stone, L. S., Wideman, T. H., Boruff, J. T., Al Zoubi, F., Chaudhry, F., Tolentino, R., & Hartvigsen, J. (2023). Adverse childhood experience is associated with an increased risk of reporting chronic pain in adulthood: A systematic review and meta-analysis. European Journal of Psychotraumatology, 14(2), Article 2284025. https://doi.org/10.1080/20008066.2023.2284025

Butler, R. K., & Finn, D. P. (2009). Stress-induced analgesia. Progress in Neurobiology, 88(3), 184–202. https://doi.org/10.1016/j.pneurobio.2009.04.003

Carvalho, C., Caetano, J. M., Cunha, L., Rebouta, P., Kaptchuk, T. J., & Kirsch, I. (2016). Open-label placebo treatment in chronic low back pain: A randomized controlled trial. Pain, 157(12), 2766–2772. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000000700

Chan, B. L., Witt, R., Charrow, A. P., Magee, A., Howard, R., Pasquina, P. F., Heilman, K. M., & Tsao, J. W. (2007). Mirror therapy for phantom limb pain. New England Journal of Medicine, 357(21), 2206–2207. https://doi.org/10.1056/NEJMc071927

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 4 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Cox, J. J., Reimann, F., Nicholas, A. K., Thornton, G., Roberts, E., Springell, K., Karbani, G., Jafri, H., Mannan, J., Raashid, Y., Al-Gazali, L., Hamamy, H., Valente, E. M., Gorman, S., Williams, R., McHale, D. P., Wood, J. N., Gribble, F. M., & Woods, C. G. (2006). An SCN9A channelopathy causes congenital inability to experience pain. Nature, 444(7121), 894–898. https://doi.org/10.1038/nature05413

Craig, A. D., & Bushnell, M. C. (1994). The thermal grill illusion: Unmasking the burn of cold pain. Science, 265(5169), 252–255. https://doi.org/10.1126/science.8023144

Dalenberg, C. J., Brand, B. L., Gleaves, D. H., Dorahy, M. J., Loewenstein, R. J., Cardeña, E., Frewen, P. A., Carlson, E. B., & Spiegel, D. (2012). Evaluation of the evidence for the trauma and fantasy models of dissociation. Psychological Bulletin, 138(3), 550–588. https://doi.org/10.1037/a0027447

Darlow, B., Dowell, A., Baxter, G. D., Mathieson, F., Perry, M., & Dean, S. (2013). The enduring impact of what clinicians say to people with low back pain. Annals of Family Medicine, 11(6), 527–534. https://doi.org/10.1370/afm.1518

De Ruddere, L., & Craig, K. D. (2016). Understanding stigma and chronic pain: A state-of-the-art review. Pain, 157(8), 1607–1610. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000000512

Ebert, D. D., Donkin, L., Andersson, G., Andrews, G., Berger, T., Carlbring, P., Rozenthal, A., Choi, I., Laferton, J. A. C., Johansson, R., Kleiboer, A., Lange, A., Lehr, D., Reins, J. A., Funk, B., Newby, J., Perini, S., Riper, H., Ruwaard, J., . . . Cuijpers, P. (2016). Does Internet-based guided-self-help for depression cause harm? An individual participant data meta-analysis on deterioration rates and its moderators in randomized controlled trials. Psychological Medicine, 46(13), 2679–2693. https://doi.org/10.1017/S0033291716001562

Edmond, S. N., & Keefe, F. J. (2015). Validating pain communication: Current state of the science. Pain, 156(2), 215–219. https://doi.org/10.1097/01.j.pain.0000460301.18207.c2

Edwards, T. M., Stern, A., Clarke, D. D., Ivbijaro, G., & Kasney, L. M. (2010). The treatment of patients with medically unexplained symptoms in primary care: A review of the literature. Mental Health in Family Medicine, 7(4), 209–221. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3083260/

Engel, G. L. (1977). The need for a new medical model: A challenge for biomedicine. Science, 196(4286), 129–136. https://doi.org/10.1126/science.847460

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 5 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Farias, M., Maraldi, E., Wallenkampf, K. C., & Lucchetti, G. (2020). Adverse events in meditation practices and meditation-based therapies: A systematic review. Acta Psychiatrica Scandinavica, 142(5), 374–393. https://doi.org/10.1111/acps.13225

Farmer, C., O'Connor, D. A., Lee, H., McCaffery, K., Maher, C., Newell, D., Cashin, A., Byfield, D., Jarvik, J., & Buchbinder, R. (2021). Consumer understanding of terms used in imaging reports requested for low back pain: A cross-sectional survey. BMJ Open, 11(9), Article e049938. https://doi.org/10.1136/bmjopen-2021-049938

Ferreira, P. H., Ferreira, M. L., Maher, C. G., Refshauge, K. M., Latimer, J., & Adams, R. D. (2013). The therapeutic alliance between clinicians and patients predicts outcome in chronic low back pain. Physical Therapy, 93(4), 470–478. https://doi.org/10.2522/ptj.20120137

Fisher, J. P., Hassan, D. T., & O'Connor, N. (1995). Minerva. BMJ, 310(6971), 70. https://doi.org/10.1136/bmj.310.6971.70

Fitzcharles, M.-A., Cohen, S. P., Clauw, D. J., Littlejohn, G., Usui, C., & Häuser, W. (2021). Nociplastic pain: Towards an understanding of prevalent pain conditions. The Lancet, 397(10289), 2098–2110. https://doi.org/10.1016/S0140-6736(21)00392-5

Flückiger, C., Del Re, A. C., Wampold, B. E., & Horvath, A. O. (2018). The alliance in adult psychotherapy: A meta-analytic synthesis. Psychotherapy, 55(4), 316–340. https://doi.org/10.1037/pst0000172

Gallagher, L., McAuley, J., & Moseley, G. L. (2013). A randomized-controlled trial of using a book of metaphors to reconceptualize pain and decrease catastrophizing in people with chronic pain. The Clinical Journal of Pain, 29(1), 20–25. https://doi.org/10.1097/AJP.0b013e3182465cf7

Gandy, M., Pang, S. T. Y., Scott, A. J., Heriseanu, A. I., Bisby, M. A., Dudeney, J., Karin, E., Titov, N., & Dear, B. F. (2022). Internet-delivered cognitive and behavioural based interventions for adults with chronic pain: A systematic review and meta-analysis of randomized controlled trials. Pain, 163(10), e1041–e1053. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000002606

Goldberg, S. B., Lam, S. U., Britton, W. B., & Davidson, R. J. (2022). Prevalence of meditation-related adverse effects in a population-based sample in the United States. Psychotherapy Research, 32(3), 291–305. https://doi.org/10.1080/10503307.2021.1933646

Grant, J. A., Courtemanche, J., & Rainville, P. (2011). A non-elaborative mental stance and decoupling of executive and pain-related cortices predicts low pain sensitivity in Zen meditators. Pain, 152(1), 150–156. https://doi.org/10.1016/j.pain.2010.10.006

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 6 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Greville-Harris, M., & Dieppe, P. (2015). Bad is more powerful than good: The nocebo response in medical consultations. The American Journal of Medicine, 128(2), 126–129. https://doi.org/10.1016/j.amjmed.2014.08.031

Grossman, P. (2023). Fundamental challenges and likely refutations of the five basic premises of the polyvagal theory. Biological Psychology, 180, Article 108589. https://doi.org/10.1016/j.biopsycho.2023.108589

Hansson, P. (2014). Translational aspects of central sensitization induced by primary afferent activity: What it is and what it is not. Pain, 155(10), 1932–1934. https://doi.org/10.1016/j.pain.2014.07.016

Hasenbring, M. I., & Verbunt, J. A. (2010). Fear-avoidance and endurance-related responses to pain: New models of behavior and their consequences for clinical practice. The Clinical Journal of Pain, 26(9), 747–753. https://doi.org/10.1097/AJP.0b013e3181e104f2

Hashmi, J. A., Baliki, M. N., Huang, L., Baria, A. T., Torbey, S., Hermann, K. M., Schnitzer, T. J., & Apkarian, A. V. (2013). Shape shifting pain: Chronification of back pain shifts brain representation from nociceptive to emotional circuits. Brain, 136(9), 2751–2768. https://doi.org/10.1093/brain/awt211

Hickling, L. M., Allani, S., Cella, M., & Scott, W. (2024). A systematic review with meta-analyses of the association between stigma and chronic pain outcomes. Pain, 165(8), 1689–1701. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000003243

Hilton, L., Hempel, S., Ewing, B. A., Apaydin, E., Xenakis, L., Newberry, S., Colaiaco, B., Maher, A. R., Shanman, R. M., Sorbero, M. E., & Maglione, M. A. (2017). Mindfulness meditation for chronic pain: Systematic review and meta-analysis. Annals of Behavioral Medicine, 51(2), 199–213. https://doi.org/10.1007/s12160-016-9844-2

Howick, J., Moscrop, A., Mebius, A., Fanshawe, T. R., Lewith, G., Bishop, F. L., Mistiaen, P., Roberts, N. W., Dieninytė, E., Hu, X.-Y., Aveyard, P., & Onakpoya, I. J. (2018). Effects of empathic and positive communication in healthcare consultations: A systematic review and meta-analysis. Journal of the Royal Society of Medicine, 111(7), 240–252. https://doi.org/10.1177/0141076818769477

Hughes, L. S., Clark, J., Colclough, J. A., Dale, E., & McMillan, D. (2017). Acceptance and commitment therapy (ACT) for chronic pain: A systematic review and meta-analyses. The Clinical Journal of Pain, 33(6), 552–568. https://doi.org/10.1097/AJP.0000000000000425

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 7 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Itz, C. J., Geurts, J. W., van Kleef, M., & Nelemans, P. (2013). Clinical course of non-specific low back pain: A systematic review of prospective cohort studies set in primary care. European Journal of Pain, 17(1), 5–15. https://doi.org/10.1002/j.1532-2149.2012.00170.x

Jarvik, J. G., Meier, E. N., James, K. T., Gold, L. S., Tan, K. W., Kessler, L. G., Suri, P., Kallmes, D. F., Cherkin, D. C., Deyo, R. A., Sherman, K. J., Halabi, S. S., Comstock, B. A., Luetmer, P. H., Avins, A. L., Rundell, S. D., Griffith, B., Friedly, J. L., Lavallee, D. C., . . . Heagerty, P. J. (2020). The effect of including benchmark prevalence data of common imaging findings in spine image reports on health care utilization among adults undergoing spine imaging: A stepped-wedge randomized clinical trial. JAMA Network Open, 3(9), Article e2015713. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2020.15713

Kazantzis, N., Whittington, C., Zelencich, L., Kyrios, M., Norton, P. J., & Hofmann, S. G. (2016). Quantity and quality of homework compliance: A meta-analysis of relations with outcome in cognitive behavior therapy. Behavior Therapy, 47(5), 755–772. https://doi.org/10.1016/j.beth.2016.05.002

Kleine-Borgmann, J., Schmidt, K., Hellmann, A., & Bingel, U. (2019). Effects of open-label placebo on pain, functional disability, and spine mobility in patients with chronic back pain: A randomized controlled trial. Pain, 160(12), 2891–2897. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000001683

Kool, M. B., van Middendorp, H., Lumley, M. A., Schenk, Y., Jacobs, J. W. G., Bijlsma, J. W. J., & Geenen, R. (2010). Lack of understanding in fibromyalgia and rheumatoid arthritis: The Illness Invalidation Inventory (3*I). Annals of the Rheumatic Diseases, 69(11), 1990–1995. https://doi.org/10.1136/ard.2009.123224

Kosek, E., Clauw, D., Nijs, J., Baron, R., Gilron, I., Harris, R. E., Mico, J.-A., Rice, A. S. C., & Sterling, M. (2021). Chronic nociplastic pain affecting the musculoskeletal system: Clinical criteria and grading system. Pain, 162(11), 2629–2634. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000002324

Kosek, E., Cohen, M., Baron, R., Gebhart, G. F., Mico, J.-A., Rice, A. S. C., Rief, W., & Sluka, A. K. (2016). Do we need a third mechanistic descriptor for chronic pain states? Pain, 157(7), 1382–1386. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000000507

Lally, P., van Jaarsveld, C. H. M., Potts, H. W. W., & Wardle, J. (2010). How are habits formed: Modelling habit formation in the real world. European Journal of Social Psychology, 40(6), 998–1009. https://doi.org/10.1002/ejsp.674

Leake, H. B., Moseley, G. L., Stanton, T. R., O'Hagan, E. T., & Heathcote, L. C. (2021). What do patients value learning about pain? A mixed-methods survey on the relevance of target concepts after pain science education. Pain, 162(10), 2558–2568. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000002244

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 8 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Leeuw, M., Goossens, M. E. J. B., Linton, S. J., Crombez, G., Boersma, K., & Vlaeyen, J. W. S. (2007). The fear-avoidance model of musculoskeletal pain: Current state of scientific evidence. Journal of Behavioral Medicine, 30(1), 77–94. https://doi.org/10.1007/s10865-006-9085-0

Leeuw, M., Goossens, M. E. J. B., van Breukelen, G. J. P., de Jong, J. R., Heuts, P. H. T. G., Smeets, R. J. E. M., Köke, A. J. A., & Vlaeyen, J. W. S. (2008). Exposure in vivo versus operant graded activity in chronic low back pain patients: Results of a randomized controlled trial. Pain, 138(1), 192–207. https://doi.org/10.1016/j.pain.2007.12.009

Lieberman, M. D., Eisenberger, N. I., Crockett, M. J., Tom, S. M., Pfeifer, J. H., & Way, B. M. (2007). Putting feelings into words: Affect labeling disrupts amygdala activity in response to affective stimuli. Psychological Science, 18(5), 421–428. https://doi.org/10.1111/j.1467-9280.2007.01916.x

Lilienfeld, S. O., Kirsch, I., Sarbin, T. R., Lynn, S. J., Chaves, J. F., Ganaway, G. K., & Powell, R. A. (1999). Dissociative identity disorder and the sociocognitive model: Recalling the lessons of the past. Psychological Bulletin, 125(5), 507–523. https://doi.org/10.1037/0033-2909.125.5.507

López-de-Uralde-Villanueva, I., Muñoz-García, D., Gil-Martínez, A., Pardo-Montero, J., Muñoz-Plata, R., Angulo-Díaz-Parreño, S., Gómez-Martínez, M., & La Touche, R. (2016). A systematic review and meta-analysis on the effectiveness of graded activity and graded exposure for chronic nonspecific low back pain. Pain Medicine, 17(1), 172–188. https://doi.org/10.1111/pme.12882

Louw, A., Zimney, K., Puentedura, E. J., & Diener, I. (2016). The efficacy of pain neuroscience education on musculoskeletal pain: A systematic review of the literature. Physiotherapy Theory and Practice, 32(5), 332–355. https://doi.org/10.1080/09593985.2016.1194646

Ludäscher, P., Bohus, M., Lieb, K., Philipsen, A., Jochims, A., & Schmahl, C. (2007). Elevated pain thresholds correlate with dissociation and aversive arousal in patients with borderline personality disorder. Psychiatry Research, 149(1–3), 291–296. https://doi.org/10.1016/j.psychres.2005.04.009

Ludäscher, P., Valerius, G., Stiglmayr, C., Mauchnik, J., Lanius, R. A., Bohus, M., & Schmahl, C. (2010). Pain sensitivity and neural processing during dissociative states in patients with borderline personality disorder with and without comorbid posttraumatic stress disorder: A pilot study. Journal of Psychiatry & Neuroscience, 35(3), 177–184. https://doi.org/10.1503/jpn.090022

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 9 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Lumley, M. A., Schubiner, H., Lockhart, N. A., Kidwell, K. M., Harte, S. E., Clauw, D. J., & Williams, D. A. (2017). Emotional awareness and expression therapy, cognitive behavioral therapy, and education for fibromyalgia: A cluster-randomized controlled trial. Pain, 158(12), 2354–2363. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000001036

Lynn, S. J., Lilienfeld, S. O., Merckelbach, H., Giesbrecht, T., McNally, R. J., Loftus, E. F., Bruck, M., Garry, M., & Malaktaris, A. (2014). The trauma model of dissociation: Inconvenient truths and stubborn fictions. Comment on Dalenberg et al. (2012). Psychological Bulletin, 140(3), 896–910. https://doi.org/10.1037/a0035570

Macedo, L. G., Smeets, R. J. E. M., Maher, C. G., Latimer, J., & McAuley, J. H. (2010). Graded activity and graded exposure for persistent nonspecific low back pain: A systematic review. Physical Therapy, 90(6), 860–879. https://doi.org/10.2522/ptj.20090303

Martinez-Calderon, J., Jensen, M. P., Morales-Asencio, J. M., & Luque-Suarez, A. (2019). Pain catastrophizing and function in individuals with chronic musculoskeletal pain: A systematic review and meta-analysis. The Clinical Journal of Pain, 35(3), 279–293. https://doi.org/10.1097/AJP.0000000000000676

McCracken, L. M., & Eccleston, C. (2005). A prospective study of acceptance of pain and patient functioning with chronic pain. Pain, 118(1–2), 164–169. https://doi.org/10.1016/j.pain.2005.08.015

McCracken, L. M., & Vowles, K. E. (2008). A prospective analysis of acceptance of pain and values-based action in patients with chronic pain. Health Psychology, 27(2), 215–220. https://doi.org/10.1037/0278-6133.27.2.215

McCracken, L. M., Vowles, K. E., & Gauntlett-Gilbert, J. (2007). A prospective investigation of acceptance and control-oriented coping with chronic pain. Journal of Behavioral Medicine, 30(4), 339–349. https://doi.org/10.1007/s10865-007-9104-9

McEwen, B. S. (1998). Protective and damaging effects of stress mediators. New England Journal of Medicine, 338(3), 171–179. https://doi.org/10.1056/NEJM199801153380307

Mehling, W. E., Price, C., Daubenmier, J. J., Acree, M., Bartmess, E., & Stewart, A. (2012). The Multidimensional Assessment of Interoceptive Awareness (MAIA). PLoS ONE, 7(11), Article e48230. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0048230

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 10 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Merckelbach, H., & Rasquin, S. (2001). Psychobiological research on dissociative identity disorder (DID): A methodological note. Acta Neuropsychiatrica, 13(3), 68–72. https://doi.org/10.1017/S0924270800035250

Meulders, A., Jans, A., & Vlaeyen, J. W. S. (2015). Differences in pain-related fear acquisition and generalization: An experimental study comparing patients with fibromyalgia and healthy controls. Pain, 156(1), 108–122. https://doi.org/10.1016/j.pain.0000000000000016

Miller, S. D. (1989). Optical differences in cases of multiple personality disorder. The Journal of Nervous and Mental Disease, 177(8), 480–486. https://doi.org/10.1097/00005053-198908000-00005

Miller, S. D., Blackburn, T., Scholes, G., White, G. L., & Mamalis, N. (1991). Optical differences in multiple personality disorder: A second look. The Journal of Nervous and Mental Disease, 179(3), 132–135. https://doi.org/10.1097/00005053-199103000-00003

Morley, S., Davies, C., & Barton, S. (2005). Possible selves in chronic pain: Self-pain enmeshment, adjustment and acceptance. Pain, 115(1–2), 84–94. https://doi.org/10.1016/j.pain.2005.02.021

Moseley, G. L., & Arntz, A. (2007). The context of a noxious stimulus affects the pain it evokes. Pain, 133(1–3), 64–71. https://doi.org/10.1016/j.pain.2007.03.002

Moseley, G. L., & Butler, D. S. (2015). Fifteen years of explaining pain: The past, present, and future. The Journal of Pain, 16(9), 807–813. https://doi.org/10.1016/j.jpain.2015.05.005

Moseley, G. L. (2007). Reconceptualising pain according to modern pain science. Physical Therapy Reviews, 12(3), 169–178. https://doi.org/10.1179/108331907X223010

Ng, J. Y. Y., Ntoumanis, N., Thøgersen-Ntoumani, C., Deci, E. L., Ryan, R. M., Duda, J. L., & Williams, G. C. (2012). Self-determination theory applied to health contexts: A meta-analysis. Perspectives on Psychological Science, 7(4), 325–340. https://doi.org/10.1177/1745691612447309

Nicholas, M., Vlaeyen, J. W. S., Rief, W., Barke, A., Aziz, Q., Benoliel, R., Cohen, M., Evers, S., Giamberardino, M. A., Goebel, A., Korwisi, B., Perrot, S., Svensson, P., Wang, S.-J., Treede, R.-D., & IASP Taskforce for the Classification of Chronic Pain. (2019). The IASP classification of chronic pain for ICD-11: Chronic primary pain. Pain, 160(1), 28–37. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000001390

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 11 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Nicola, M., Correia, H., Ditchburn, G., & Drummond, P. (2021). Invalidation of chronic pain: A thematic analysis of pain narratives. Disability and Rehabilitation, 43(6), 861–869. https://doi.org/10.1080/09638288.2019.1636888

Nicola, M., Correia, H., Ditchburn, G., & Drummond, P. D. (2022). The Pain-Invalidation Scale: Measuring patient perceptions of invalidation toward chronic pain. The Journal of Pain, 23(11), 1912–1922. https://doi.org/10.1016/j.jpain.2022.06.008

Ongaro, G., & Kaptchuk, T. J. (2019). Symptom perception, placebo effects, and the Bayesian brain. Pain, 160(1), 1–4. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000001367

Oris, L., Rassart, J., Prikken, S., Verschueren, M., Goubert, L., Moons, P., Berg, C. A., Weets, I., & Luyckx, K. (2016). Illness identity in adolescents and emerging adults with type 1 diabetes: Introducing the Illness Identity Questionnaire. Diabetes Care, 39(5), 757–763. https://doi.org/10.2337/dc15-2559

Papageorgiou, A. C., Silman, A. J., & Macfarlane, G. J. (2002). Chronic widespread pain in the population: A seven year follow up study. Annals of the Rheumatic Diseases, 61(12), 1071–1074. https://doi.org/10.1136/ard.61.12.1071

Petersen, G. L., Finnerup, N. B., Colloca, L., Amanzio, M., Price, D. D., Jensen, T. S., & Vase, L. (2014). The magnitude of nocebo effects in pain: A meta-analysis. Pain, 155(8), 1426–1434. https://doi.org/10.1016/j.pain.2014.04.016

Pincus, T., & Morley, S. (2001). Cognitive-processing bias in chronic pain: A review and integration. Psychological Bulletin, 127(5), 599–617. https://doi.org/10.1037/0033-2909.127.5.599

Putnam, F. W., Zahn, T. P., & Post, R. M. (1990). Differential autonomic nervous system activity in multiple personality disorder. Psychiatry Research, 31(3), 251–260. https://doi.org/10.1016/0165-1781(90)90094-L

Racine, M. (2018). Chronic pain and suicide risk: A comprehensive review. Progress in Neuro-Psychopharmacology and Biological Psychiatry, 87(Part B), 269–280. https://doi.org/10.1016/j.pnpbp.2017.08.020

Raja, S. N., Carr, D. B., Cohen, M., Finnerup, N. B., Flor, H., Gibson, S., Keefe, F. J., Mogil, J. S., Ringkamp, M., Sluka, K. A., Song, X.-J., Stevens, B., Sullivan, M. D., Tutelman, P. R., Ushida, T., & Vader, K. (2020). The revised International Association for the Study of Pain definition of pain: Concepts, challenges, and compromises. Pain, 161(9), 1976–1982. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000001939

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 12 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Ramachandran, V. S., & Rogers-Ramachandran, D. (1996). Synaesthesia in phantom limbs induced with mirrors. Proceedings of the Royal Society of London. Series B: Biological Sciences, 263(1369), 377–386. https://doi.org/10.1098/rspb.1996.0058

Reinders, A. A. T. S., Nijenhuis, E. R. S., Paans, A. M. J., Korf, J., Willemsen, A. T. M., & den Boer, J. A. (2003). One brain, two selves. NeuroImage, 20(4), 2119–2125. https://doi.org/10.1016/j.neuroimage.2003.08.021

Reinders, A. A. T. S., Nijenhuis, E. R. S., Quak, J., Korf, J., Haaksma, J., Paans, A. M. J., Willemsen, A. T. M., & den Boer, J. A. (2006). Psychobiological characteristics of dissociative identity disorder: A symptom provocation study. Biological Psychiatry, 60(7), 730–740. https://doi.org/10.1016/j.biopsych.2005.12.019

Reinders, A. A. T. S., Willemsen, A. T. M., Vos, H. P. J., den Boer, J. A., & Nijenhuis, E. R. S. (2012). Fact or factitious? A psychobiological study of authentic and simulated dissociative identity states. PLoS ONE, 7(6), Article e39279. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0039279

Ryan, R. M., & Deci, E. L. (2000). Self-determination theory and the facilitation of intrinsic motivation, social development, and well-being. American Psychologist, 55(1), 68–78. https://doi.org/10.1037/0003-066X.55.1.68

Schlumpf, Y. R., Nijenhuis, E. R. S., Chalavi, S., Weder, E. V., Zimmermann, E., Luechinger, R., La Marca, R., Reinders, A. A. T. S., & Jäncke, L. (2013). Dissociative part-dependent biopsychosocial reactions to backward masked angry and neutral faces: An fMRI study of dissociative identity disorder. NeuroImage: Clinical, 3, 54–64. https://doi.org/10.1016/j.nicl.2013.07.002

Schlumpf, Y. R., Reinders, A. A. T. S., Nijenhuis, E. R. S., Luechinger, R., van Osch, M. J. P., & Jäncke, L. (2014). Dissociative part-dependent resting-state activity in dissociative identity disorder: A controlled fMRI perfusion study. PLoS ONE, 9(6), Article e98795. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0098795

Serbic, D., & Pincus, T. (2014a). Diagnostic uncertainty and recall bias in chronic low back pain. Pain, 155(8), 1540–1546. https://doi.org/10.1016/j.pain.2014.04.030

Serbic, D., & Pincus, T. (2014b). Pain-related guilt in low back pain. The Clinical Journal of Pain, 30(12), 1062–1069. https://doi.org/10.1097/AJP.0000000000000059

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 13 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Serbic, D., & Pincus, T. (2017). The relationship between pain, disability, guilt and acceptance in low back pain: A mediation analysis. Journal of Behavioral Medicine, 40(4), 651–658. https://doi.org/10.1007/s10865-017-9826-2

Serbic, D., Pincus, T., Fife-Schaw, C., & Dawson, H. (2016). Diagnostic uncertainty, guilt, mood, and disability in back pain. Health Psychology, 35(1), 50–59. https://doi.org/10.1037/hea0000272

Siddall, B., Ram, A., Jones, M. D., Booth, J., Perriman, D., & Summers, S. J. (2022). Short-term impact of combining pain neuroscience education with exercise for chronic musculoskeletal pain: A systematic review and meta-analysis. Pain, 163(1), e20–e30. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000002308

Strasburger, H., & Waldvogel, B. (2015). Sight and blindness in the same person: Gating in the visual system. PsyCh Journal, 4(4), 178–185. https://doi.org/10.1002/pchj.109

Sullivan, M. J. L., Bishop, S. R., & Pivik, J. (1995). The Pain Catastrophizing Scale: Development and validation. Psychological Assessment, 7(4), 524–532. https://doi.org/10.1037/1040-3590.7.4.524

Sutherland, R., & Morley, S. (2008). Self-pain enmeshment: Future possible selves, sociotropy, autonomy and adjustment to chronic pain. Pain, 137(2), 366–377. https://doi.org/10.1016/j.pain.2007.09.023

Tabor, A., Thacker, M. A., Moseley, G. L., & Körding, K. P. (2017). Pain: A statistical account. PLoS Computational Biology, 13(1), Article e1005142. https://doi.org/10.1371/journal.pcbi.1005142

Tang, N. K. Y., & Crane, C. (2006). Suicidality in chronic pain: A review of the prevalence, risk factors and psychological links. Psychological Medicine, 36(5), 575–586. https://doi.org/10.1017/S0033291705006859

Tang, N. K. Y., Goodchild, C. E., Hester, J., & Salkovskis, P. M. (2010). Mental defeat is linked to interference, distress and disability in chronic pain. Pain, 149(3), 547–554. https://doi.org/10.1016/j.pain.2010.03.028

Tang, N. K. Y., Salkovskis, P. M., & Hanna, M. (2007). Mental defeat in chronic pain: Initial exploration of the concept. The Clinical Journal of Pain, 23(3), 222–232. https://doi.org/10.1097/AJP.0b013e31802ec8c6

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 14 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Taylor, A. G., Goehler, L. E., Galper, D. I., Innes, K. E., & Bourguignon, C. (2010). Top-down and bottom-up mechanisms in mind-body medicine: Development of an integrative framework for psychophysiological research. Explore, 6(1), 29–41. https://doi.org/10.1016/j.explore.2009.10.004

Tempelhof, S., Rupp, S., & Seil, R. (1999). Age-related prevalence of rotator cuff tears in asymptomatic shoulders. Journal of Shoulder and Elbow Surgery, 8(4), 296–299. https://doi.org/10.1016/S1058-2746(99)90148-9

Toye, F., Belton, J., Hannink, E., Seers, K., & Barker, K. (2021). A healing journey with chronic pain: A meta-ethnography synthesizing 195 qualitative studies. Pain Medicine, 22(6), 1333–1344. https://doi.org/10.1093/pm/pnaa373

Toye, F., Seers, K., Allcock, N., Briggs, M., Carr, E., Andrews, J., & Barker, K. (2013). Patients' experiences of chronic non-malignant musculoskeletal pain: A qualitative systematic review. British Journal of General Practice, 63(617), e829–e841. https://doi.org/10.3399/bjgp13X675412

Traeger, A. C., Lee, H., Hübscher, M., Skinner, I. W., Moseley, G. L., Nicholas, M. K., Henschke, N., Refshauge, K. M., Blyth, F. M., Main, C. J., Hush, J. M., Lo, S., & McAuley, J. H. (2019). Effect of intensive patient education vs placebo patient education on outcomes in patients with acute low back pain: A randomized clinical trial. JAMA Neurology, 76(2), 161–169. https://doi.org/10.1001/jamaneurol.2018.3376

Treede, R.-D., Rief, W., Barke, A., Aziz, Q., Bennett, M. I., Benoliel, R., Cohen, M., Evers, S., Finnerup, N. B., First, M. B., Giamberardino, M. A., Kaasa, S., Korwisi, B., Kosek, E., Lavand'homme, P., Nicholas, M., Perrot, S., Scholz, J., Schug, S., . . . Wang, S.-J. (2019). Chronic pain as a symptom or a disease: The IASP Classification of Chronic Pain for the International Classification of Diseases (ICD-11). Pain, 160(1), 19–27. https://doi.org/10.1097/j.pain.0000000000001384

Trompetter, H. R., Bohlmeijer, E. T., Veehof, M. M., & Schreurs, K. M. G. (2015). Internet-based guided self-help intervention for chronic pain based on Acceptance and Commitment Therapy: A randomized controlled trial. Journal of Behavioral Medicine, 38(1), 66–80. https://doi.org/10.1007/s10865-014-9579-0

Ussher, M., Spatz, A., Copland, C., Nicolaou, A., Cargill, A., Amini-Tabrizi, N., & McCracken, L. M. (2014). Immediate effects of a brief mindfulness-based body scan on patients with chronic pain. Journal of Behavioral Medicine, 37(1), 127–134. https://doi.org/10.1007/s10865-012-9466-5

Vangronsveld, K. L., & Linton, S. J. (2012). The effect of validating and invalidating communication on satisfaction, pain and affect in nurses suffering from low back pain during a semi-structured interview. European Journal of Pain, 16(2), 239–246. https://doi.org/10.1016/j.ejpain.2011.07.009

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 15 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Veehof, M. M., Oskam, M.-J., Schreurs, K. M. G., & Bohlmeijer, E. T. (2011). Acceptance-based interventions for the treatment of chronic pain: A systematic review and meta-analysis. Pain, 152(3), 533–542. https://doi.org/10.1016/j.pain.2010.11.002

Vlaeyen, J. W. S., & Linton, S. J. (2000). Fear-avoidance and its consequences in chronic musculoskeletal pain: A state of the art. Pain, 85(3), 317–332. https://doi.org/10.1016/S0304-3959(99)00242-0

Vowles, K. E., & McCracken, L. M. (2008). Acceptance and values-based action in chronic pain: A study of treatment effectiveness and process. Journal of Consulting and Clinical Psychology, 76(3), 397–407. https://doi.org/10.1037/0022-006X.76.3.397

Vowles, K. E., McCracken, L. M., & O'Brien, J. Z. (2011). Acceptance and values-based action in chronic pain: A three-year follow-up analysis of treatment effectiveness and process. Behaviour Research and Therapy, 49(11), 748–755. https://doi.org/10.1016/j.brat.2011.08.002

Waldvogel, B., Ullrich, A., & Strasburger, H. (2007). Blind und sehend in einer Person: Schlussfolgerungen zur Psychoneurobiologie des Sehens [Sighted and blind in one person: A case report and conclusions on the psychoneurobiology of vision]. Der Nervenarzt, 78(11), 1303–1309. https://doi.org/10.1007/s00115-007-2309-x

Watson, J. A., Ryan, C. G., Cooper, L., Ellington, D., Whittle, R., Lavender, M., Dixon, J., Atkinson, G., Cooper, K., & Martin, D. J. (2019). Pain neuroscience education for adults with chronic musculoskeletal pain: A mixed-methods systematic review and meta-analysis. The Journal of Pain, 20(10), 1140.e1–1140.e22. https://doi.org/10.1016/j.jpain.2019.02.011

Webster, B. S., Bauer, A. Z., Choi, Y., Cifuentes, M., & Pransky, G. S. (2013). Iatrogenic consequences of early magnetic resonance imaging in acute, work-related, disabling low back pain. Spine, 38(22), 1939–1946. https://doi.org/10.1097/BRS.0b013e3182a42eb6

Wiech, K. (2016). Deconstructing the sensation of pain: The influence of cognitive processes on pain perception. Science, 354(6312), 584–587. https://doi.org/10.1126/science.aaf8934

Williams, A. C. de C., Fisher, E., Hearn, L., & Eccleston, C. (2020). Psychological therapies for the management of chronic pain (excluding headache) in adults. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2020(8), Article CD007407. https://doi.org/10.1002/14651858.CD007407.pub4

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 16 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Wood, L., & Hendrick, P. A. (2019). A systematic review and meta-analysis of pain neuroscience education for chronic low back pain: Short- and long-term outcomes of pain and disability. European Journal of Pain, 23(2), 234–249. https://doi.org/10.1002/ejp.1314

Woods, M. P., & Asmundson, G. J. G. (2008). Evaluating the efficacy of graded in vivo exposure for the treatment of fear in patients with chronic back pain: A randomized controlled clinical trial. Pain, 136(3), 271–280. https://doi.org/10.1016/j.pain.2007.06.037

Woolf, C. J. (2011). Central sensitization: Implications for the diagnosis and treatment of pain. Pain, 152(3, Suppl.), S2–S15. https://doi.org/10.1016/j.pain.2010.09.030

Yarns, B. C., Jackson, N. J., Alas, A., Melrose, R. J., Lumley, M. A., & Sultzer, D. L. (2024). Emotional awareness and expression therapy vs cognitive behavioral therapy for chronic pain in older veterans: A randomized clinical trial. JAMA Network Open, 7(6), Article e2415842. https://doi.org/10.1001/jamanetworkopen.2024.15842

Ye, L., Li, Y., Deng, Q., Zhao, X., Zhong, L., & Yang, L. (2024). Acceptance and commitment therapy for patients with chronic pain: A systematic review and meta-analysis on psychological outcomes and quality of life. PLOS ONE, 19(6), Article e0301226. https://doi.org/10.1371/journal.pone.0301226

Yu, L., Norton, S., & McCracken, L. M. (2017). Change in "self-as-context" ("perspective-taking") occurs in acceptance and commitment therapy for people with chronic pain and is associated with improved functioning. The Journal of Pain, 18(6), 664–672. https://doi.org/10.1016/j.jpain.2017.01.005

Zadro, J. R., O'Keeffe, M., Ferreira, G. E., Haas, R., Harris, I. A., Buchbinder, R., & Maher, C. G. (2021). Diagnostic labels for rotator cuff disease can increase people's perceived need for shoulder surgery: An online randomized controlled trial. Journal of Orthopaedic & Sports Physical Therapy, 51(8), 401–411. https://doi.org/10.2519/jospt.2021.10375

Zeidan, F., Adler-Neal, A. L., Wells, R. E., Stagnaro, E., May, L. M., Eisenach, J. C., McHaffie, J. G., & Coghill, R. C. (2016). Mindfulness-meditation-based pain relief is not mediated by endogenous opioids. Journal of Neuroscience, 36(11), 3391–3397. https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.4328-15.2016

Zeidan, F., Emerson, N. M., Farris, S. R., Ray, J. N., Jung, Y., McHaffie, J. G., & Coghill, R. C. (2015). Mindfulness meditation-based pain relief employs different neural mechanisms than placebo and sham mindfulness meditation-induced analgesia. Journal of Neuroscience, 35(46), 15307–15325. https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.2542-15.2015

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 17 van 18

Wetenschappelijke literatuur

Zeidan, F., Martucci, K. T., Kraft, R. A., Gordon, N. S., McHaffie, J. G., & Coghill, R. C. (2011). Brain mechanisms supporting the modulation of pain by mindfulness meditation. Journal of Neuroscience, 31(14), 5540–5548. https://doi.org/10.1523/JNEUROSCI.5791-10.2011

Werkboek

Literatuur · APA 7 · 18 van 18

Aanvullend: boeken, lezingen en video's

Beck, A. T., Rush, A. J., Shaw, B. F., & Emery, G. (1979). Cognitive therapy of depression. Guilford Press.

Brand, P., & Yancey, P. (1993). Pain: The gift nobody wants. HarperCollins.

Butler, D. S., & Moseley, G. L. (2013). Explain pain (2nd ed.). Noigroup Publications.

Frijda, N. H. (1986). The emotions. Cambridge University Press.

Gordon, A., & Ziv, A. (2021). The way out: A revolutionary, scientifically proven approach to healing chronic pain. Avery.

Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (1999). Acceptance and commitment therapy: An experiential approach to behavior change. Guilford Press.

Hayes, S. C., Strosahl, K. D., & Wilson, K. G. (2012). Acceptance and commitment therapy: The process and practice of mindful change (2nd ed.). Guilford Press.

MacLean, P. D. (1990). The triune brain in evolution: Role in paleocerebral functions. Plenum Press.

Moseley, L. (2011, November 21). Why things hurt [Video]. YouTube. TEDx Talks. https://www.youtube.com/watch?v=gwd-wLdIHjs

Porges, S. W. (2011). The polyvagal theory: Neurophysiological foundations of emotions, attachment, communication, and self-regulation. W. W. Norton & Company.

Sarno, J. E. (1991). Healing back pain: The mind-body connection. Warner Books.

Schubiner, H., & Betzold, M. (2010). Unlearn your pain: A 28-day process to reprogram your brain. Mind Body Publishing.

SmarterEveryDay. (2015, April 24). The backwards brain bicycle – Smarter Every Day 133 [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/watch?v=MFzDaBzBlL0

Steady Science. (2026, October 6). Why a fake hand can feel like yours: The rubber hand illusion [Video]. YouTube. https://www.youtube.com/shorts/k_ZkjS1BcUE

Young, J. E., Klosko, J. S., & Weishaar, M. E. (2003). Schema therapy: A practitioner's guide. Guilford Press.

Werkboek